"Zdrowie pod lupą"
- Kampania edukacyjno-profilaktyczna laboratoriów medycznych DIAGNOSTYKA

Wyniki badań laboratoryjnych są obiektywnym wskaźnikiem zdrowia bądź choroby.
W dotychczasowych akcjach profilaktycznych zwracaliśmy uwagę, że mogą być one „lustrem” odzwierciedlającym całościowo stan naszego zdrowia.  Jednym tchem wymienialiśmy fundamentalne badania takie jak morfologia, glukoza, lipidogram, CRP, TSH i witamina D.
W wiosennej edycji tegorocznej kampanii edukacyjno-profilaktycznej, podkreślamy obok nich rolę, wagę i znaczenie badań profilaktycznych ukierunkowanych na kontrolę dobrostanu dwóch narządów – nerek i wątroby.

Coroczna ocena stanu zdrowia nie może się obyć bez morfologii krwi. Wieloparametrowy wynik tego badania może sygnalizować rozwijającą się anemię, zaburzenia krzepnięcia krwi, czy też infekcje, a nawet nowotwory. Cennym uzupełnieniem morfologii jest poziom białka C-reaktywnego (CRP) – niespecyficznego wskaźnika toczącego się stanu zapalnego. Stężenie CRP może wzrastać zarówno w przebiegu infekcji, jak również po urazach czy w szeregu przewlekłych chorób zapalnych – takich jak np. reumatoidalne zapalenie stawów i nieswoiste zapalne choroby jelit.

Choroby nerek zaczynają już być nazywane „cichym zabójcą” – mogą przez długi czas rozwijać się bezobjawowo, zaatakować każdego bez względu na wiek, a do 2040 r. będą piątą najczęstszą przyczyną przedwczesnej śmierci. Do rozwoju PChN w największym stopniu predysponują schorzenia współistniejące, takie jak cukrzyca, nadciśnienie i otyłość. Przewlekła choroba nerek jest razem z nimi zaliczana do tzw. chorób cywilizacyjnych. 

W ostatnim czasie pojawiają się także doniesienia o związku pomiędzy wynikami dwóch parametrów morfologii krwi – obniżonej liczbie limfocytów (jedna z populacji białych krwinek, odpowiadających
za odporność) i podwyższonego wskaźnika RDW (wskazującego na zaburzenia wytwarzania krwinek czerwonych) oraz podniesionym stężeniem CRP, a zwiększonym ryzykiem śmierci w wyniku chorób
sercowo-naczyniowych, nowotworów czy infekcji. Zaburzenia w wynikach wymienionych parametrów mogą sygnalizować takie ryzyko z wieloletnim wyprzedzeniem. Badacze sugerują, że mogą one stanowić podstawę do dokładniejszych badań przesiewowych w kierunku nowotworów, zachętę do rozszerzenia zakresu szczepień ochronnych i być silnym wskazaniem do zmiany stylu życia.

 

Poziom glukozy i wyniki lipidogramu są pomocne w rozpoznawaniu rozwijających się lub już zaawansowanych zaburzeń metabolizmu cukrów i tłuszczy. Nieprawidłowości tych procesów mogą prowadzić do takich chorób cywilizacyjnych jak stany przedcukrzycowe i cukrzyca oraz schorzenia sercowo-naczyniowe (miażdżyca, zawał serca czy udar mózgu).
 

Tarczyca poprzez wydzielane hormony kontroluje metabolizm całego organizmu. Oznaczenie TSH pozwala określić, czy funkcjonuje ona prawidłowo.
 

Poziom witaminy D3 jest istotny nie tylko dla mocnych kości. Istnieje szereg doniesień dokumentujących związek między niedoborem tej witaminy-hormonu, a schorzeniami o podłożu zapalnym i autoimmunologicznym (cukrzyca typu 1, reumatoidalne zapalenie stawów, stwardnienie rozsiane, choroby zapalne jelit, astma), czy nawet nowotworami. Wykazano również korelacje między obniżonym stężeniem witaminy D, a nadciśnieniem, otyłością i insulinoopornością, cukrzycą typu 2, miażdżycą czy też zespołem metabolicznym.
 

Główny nacisk w tegorocznej akcji położyć chcemy jednak na badania wykrywające nieprawidłowości dotyczące nerek i wątroby. Choroby tych narządów są dość powszechne - szacuje się, że w Polsce 4 miliony osób choruje na przewlekłą chorobę nerek, a niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby dotyczyć może nawet 25% populacji. Choroby nerek i wątroby niestety przez długi okres rozwijają się bezobjawowo. Jednocześnie jednak w wielu przypadkach możliwe jest zapobieganie im, a wczesne wykrycie pozwala na skuteczne leczenie.
 

Podstawowym badaniem stosowanym w diagnostyce chorób nerek i całego układu moczowego jest badanie ogólne moczu. Wśród jego parametrów szczególną uwagę zwrócić należy na obecność białka i ewentualne zmiany w tzw. osadzie moczu – głównie na obecność i liczbę krwinek białych, czerwonych i wałeczków. Oprócz schorzeń układu moczowego, badanie ogólne moczu może być pomocniczo zlecane w diagnostyce chorób wątroby (parametry takie jak bilirubina i urobilinogen) i cukrzycy (glukoza).
 

Do laboratoryjnych wskaźników uszkodzenia nerek zalicza się występowanie krwinek czerwonych w osadzie moczu i nasilone wydalanie białka z moczem. We wczesnych stadiach chorób nerek ilość białka w moczu może nie być wystarczająca do jego wykrycia w badaniu ogólnym. Dlatego ukierunkowana profilaktyka chorób nerek powinna obejmować dokładną ocenę wydalania albuminy (głównego białka surowicy) z moczem (tzw. albuminurii), optymalnie poprzez badanie ACR. Parametr ten wyliczany jest jako stosunek albuminy do kreatyniny oznaczonych w jednorazowej próbce moczu, a według zaleceń eksperckich jego wiarygodność jest taka sama jak dość skomplikowanego dla pacjenta oznaczania albuminy w dobowej zbiórce moczu.
 

Drugą składową badań służących diagnostyce chorób nerek są badania krwi – głównie oznaczenie kreatyniny. Na wyniku tego badania podawany jest też tzw. eGFR. Jest to parametr wyliczany na podstawie zmierzonego stężenia kreatyniny w surowicy oraz wieku, płci oraz pochodzenia etnicznego pacjenta. Parametr ten jest miernikiem wielkości filtracji nerkowej, czyli wydolności nerek. Jako badanie dodatkowe oznacza się również poziom mocznika.

Wątroba to nasz ludziki super narząd. Pisząc w dużym skrócie o jej roli: bierze udział w trawieniu
i przetwarzaniu składników odżywczych, regulacji gospodarki energetycznej, neutralizowaniu toksyn, (zarówno tych powstających w organizmie, jak i dostarczonych z zewnątrz), magazynowaniu m.in. witamin i minerałów, odgrywa rolę w krzepnięciu krwi i odporności. Zwykle daje sobie radę, w czym pomagają jej duże zdolności regeneracyjne. Ma jednak trzech groźnych wrogów: alkohol, nieprawidłowe odżywianie i wirusy.

Jednym z najpopularniejszych badań laboratoryjnych są tzw. próby wątrobowe. Jest to grupa badań, pozwalająca ocenić dobrostan wątroby i dróg żółciowych, obejmująca oznaczenie aktywności enzymów wątrobowych (ALT, AST, GGTP i ALP) oraz stężenia bilirubiny całkowitej. Nieprawidłowości w wynikach prób wątrobowych mogą mieć różne przyczyny – zarówno toksyczne uszkodzenie tego narządu (alkohol, leki, zatrucia grzybami), błędy dietetyczne prowadzące do jego stłuszczenia, czy w końcu zakażenia wirusowe. Poprawne określenie, dlaczego wyniki odbiegają od zakresów wartości referencyjnych jest podstawą skutecznego diagnozowania i leczenia chorób wątroby. W tym celu wykonuje się badania przesiewowe w kierunku najgroźniejszych z wirusów hepatotropowych. Infekcję wirusem wzw typu B (HBV) wykryć można poprzez oznaczanie antygenu powierzchniowego tego wirusa we krwi pacjenta (HBsAg), natomiast podejrzenie wirusowego zapalenia wątroby typu C nasuwa obecność przeciwciał przeciw temu
wirusowi (anty-HCV). 

Ponownie zachęcamy więc do profilaktyki zdrowotnej, tym razem – z nerkami i wątrobą POD LUPĄ!

 

Dr n. med. Emilia Martin

Specjalista ds. badań laboratoryjnych

*  Wartość badania została podana na podstawie cennika komercyjnego Regionu Południowego DIAGNOSTYKI. 
Cenniki komercyjne badań mogą różnić się od siebie w zależności od Regionu/Oddziału DIAGNOSTYKI.

  • Grey Facebook Icon
  • Grey Instagram Icon
  • Grey YouTube Icon
uPacjenta_logo.JPG

​Copyrights 2020 Diagnostyka sp. z o.o. | www.diagnostyka.pl  | Regulamin | e-Sklep uPacjenta.pl |Kontakt |